Sekcja radzi
czyli porady dla początkujących.

KJSy

Co to są KJSy:

KJS czyli Konkursowa Jazda Samochodowa, jest często dla uproszczenia nazywana Rajdem. Są to imprezy dla kierowców amatorów tzn., że może brać w nich udział każdy kto posiada sprawny samochód i uprawnienia do kierowania nim, czyli po prostu prawo jazdy. Prawdopodobnie wymagana będzie pisemna zgoda właściciela pojazdu jeśli nie jest on Twoją własnością, a tak często bywa na samym początku "rajdowej" kariery. Żeby wystartować musi być Was dwóch (dwoje lub dwie), czyli kierowca + pilot. W ten sposób stanowicie załogę. Pilot nie musi posiadać prawa jazdy, aczkolwiek jest to zalecane. Trasa KJSu składa się z jazdy okrężnej czyli po naszemu "dojazdówek", oraz prób sportowych (zwanych błędnie "oesami") i jest podzielona na etapy. Etap jest pomiędzy Startem a PKCem, pomiędzy PKCami i pomiędzy PKCem a Metą.
O terminach KJSów możesz dowiedzieć się bezpośrednio w Automobilklubie, który go organizuje. Zajrzyj też na strony internetowe poświęcone rajdom, napewno znajdziesz tam terminarz rozgrywek KJS. Jeśli już znasz termin zawodów, udajesz się do odpowiedniego Automobilklubu czyli organizatora imprezy. Tam pobierasz zgłoszenie, które musisz wypełnić i które musisz podpisać TY i TWÓJ pilot. Wasze podpisy są jednocześnie zgodą na dobrowolny udział w imprezie, czyli że startujecie na własną odpowiedzialność. Wypełnione i podpisane zgłoszenie składasz w biurze organizatora, wpłacając jednocześnie wpisowe. Na dwa lub jeden dzień przed rajdem odbywa się tzw. odprawa. Dobrze jeśli przyjdziecie na nią OBAJ. Odbierzecie wtedy numery startowe, naklejki sponsorów imprezy i inne dodatkowe. Na takiej odprawie często omawiana jest trasa rajdu, próby sportowe i miejsca na które trzeba szczególnie zwrócić uwagę np. na próbie na Żwirowni uważać na jeżdżące ciężarówki, lub ludzi chodzących po placu, albo samochody przed PKC1 ustawiać w zatoce po prawej stronie drogi. Jeśli jedziecie pierwszy raz na pewno musicie "zaliczyć" taką odprawę. Dostaniecie tam bardzo ważny dla Was dokument, mianowicie Kartę Drogową. Uwaga! Pod żadnym pozorem na tej karcie NIE WOLNO nanosić żadnych poprawek, notatek itp. Wpisz TYLKO Wasze imiona i nazwiska, jako uczestników imprezy. Dostaniecie także Kartę Badania Kontrolnego. W Karcie Drogowej znajdziecie wpis o której godzinie macie zjawić się w określonym miejscu na Badaniu Kontrolnym (BK). Nie stawienie się na takie badanie równoznaczne jest z rezygnacją ze startu. Przed BK musicie okleić samochód naklejkami sponsorów według załączonego do dokumentów schematu.
Udajecie się na miejsce Badania Kontrolnego. Zawsze lepiej jest być przed czasem, chociaż nie spotkałem się z przypadkami udzielania kar za późniejszy przyjazd na BK. Przed wjazdem z reguły znajduje się PKC. Jest on tam po to aby wyeliminować bałagan. Na BK zostaną sprawdzone: dokumenty załogi, pojazdu, oświetlenie samochodu oraz jego wyposażenie, które musi być zgodne z Regulaminem KJS (znajdziesz go na poprzedniej stronie). Jeśli pomyślnie przeszedłeś BK, określonego dnia i o określonej godzinie przyjeżdżasz na start rajdu. Informacje te znajdziesz w regulaminie imprezy (otrzymałeś wraz z dokumentami) oraz w Karcie Drogowej.
W dniu rajdu przyjeżdżasz na Start, najlepiej przynajmniej 30min. przed Twoim planowanym startem. Wtedy na spokojnie dojedziesz sobie na miejsce i zawsze będzie jeszcze chwilka na ewentualne drobne poprawki lub wkręcenie właśnie zgubionej nakrętki. Kartę Drogową zawsze przy sobie nosi pilot. Jej utrata równoznaczna jest z wykluczeniem z imprezy. Sprawdź dokładnie o której masz start i jaka godzina jest na zegarze u sędziego na Starcie. Pamiętaj, że podczas całej imprezy obowiązują Cię czasy jakie mają na zegarach sędziowie. Zajrzyj do tematu PKC, PKP... ! Na Starcie dostaniesz Itinerer czyli schematyczny zapis "dojazdówek" oraz rysunki prób. Z reguły zaraz za Startem jest start do pierwszej próby. A więc pierwszy kubeł zimnej wody. Adrenalina jeszcze nie dała o sobie znać, pilot nie może połapać się w papierach, kaski leżą jeszcze na tylnym siedzeniu a sędzia pogania i zaczyna odliczanie. Tak, tak...
Próby są bardziej lub mniej pokręcone, "wolniejsze" i "szybsze". Nie potrafię teraz opisywać znaczeń poszczególnych wyrażeń. Po przejechaniu pierwszego KJSu na pewno załapiesz o co chodzi. Nie licz, że na pierwszy raz uda Ci się osiągnąć dobry wynik. Pamiętaj, że są lepsi od Ciebie, choćby dlatego że jeżdżą dłużej.
Tak więc podjeżdżasz do startu pierwszej próby z kaskami na głowach, w zapiętych pasach i z włączonymi światłami mijania. Sędzia skinie głową na znak zapytania czy jesteście gotowi. Wy również skinięciem głowy lub uniesieniem ręki sygnalizujecie Waszą gotowość do startu. Sędzia trzyma przed maską samochodu flagę i zaczyna odliczanie. Zobaczysz najpierw jego trzy palce, potem dwa, jeden i start, flaga idzie w górę. Teraz pełny ogień. Jedziesz próbę na czas! Każdy błąd to strata cennych sekund. Pilot pilnuje czy prawidłowo przejeżdżasz trasę próby. Ważne jest aby kierowca znał tę trasę. Polega to na tym, że pilot pokazuje kierowcy przed startem rysunek próby, po czym kierowca musi wzrokowo go zapamiętać. Tylko wtedy macie szansę na bezproblemowe i szybkie pokonanie próby. Na mecie zatrzymujesz samochód tak, aby linia mety znajdowała się pomiędzy osiami samochodu. Sędzia zatrzymuje czas kiedy "odbiją" ugięte podczas hamowania amortyzatory. Teraz sędzia wpisuje w Waszą Kartę Drogową czas przejazdu i teraz według Itinerera udajecie się na następną próbę. I tak aż zaliczycie wszystkie próby sportowe. Itinerer zaprowadzi Was na Metę rajdu gdzie oddajecie Kartę Drogową. I to koniec imprezy. Teraz zostaje Wam tylko zintegrowanie się z innymi uczestnikami rajdu i wymiana poglądów. Okazją do tego są organizowane na Mecie ogniska połączone z pieczeniem kiełbasek lub czas oczekiwania na wyniki.POWODZENIA

PKP i PKC , co to jest Neutralizacja:

PKC czyli Punkt Kontroli Czasu to integralna część każdego KJSu. Na takim punkcie znajduje się tzw. strefa PKC. Zaczyna się ona żółtą tablicą z symbolem zegara, a kończy także żółtą lub beżową tablicą z symbolem przekreślonego ukośnie okręgu. Jeśli już wjechałeś w taką strefę nie możesz się wycofać. Dlatego tak ważne jest zachowanie rozwagi. Pomiędzy tymi tablicami znajduje się stolik sędziego i przy nim tablica koloru czerwonego z symbolem zegara. Na stoliku lub w jego pobliżu znajduje się zegar według którego sędzia wpisuje czas do Karty Drogowej. Nie ważne jest, że na jego zegarze jest 6 po, podczas gdy na Twoim dopiero jest 2 po. Obowiązuje czas na zegarze sędziego i ma żadnych tłumaczeń. Koniec, kropka. Na PKC musisz wjechać o ściśle określonej godzinie. W Karcie Drogowej znajdziesz czas przejazdu np. od Startu do PKC1. Wynosi on przykładowo 45min. To jeśli wystartowałeś o 10.00, to na PKC1 musisz być 10.45. Liczy się godzina podania sędziemu Karty Drogowej. Za każdy wcześniejszy lub późniejszy wjazd w PKC dostajesz punkty karne za każdą minutę.
Twój Itinerer zaprowadził Was na PKC1 (bądź PKC2, PKC3 itd.-na każdym z nich postępujesz tak samo). Podjeżdżasz i zatrzymujesz się przed początkiem "strefy". Jeśli nie widzisz zegara wysyłasz pilota aby sprawdził jego wskazania. Jeśli masz czas to czekasz aż zegar wskaże godzinę wjazdu, którą wyliczył pilot. O swojej godzinie podjeżdżasz do stolika sędziego. Nie interesuje Was, że przed strefą stoi kolejka. Ty masz swoją godzinę wjazdu i właśnie ona nadeszła. Omijasz wszystkich w kolejce i wjeżdżasz w PKC. Jeśli jesteś już przy stoliku, pilot podaje sędziemu Kartę Drogową, gdzie wpisuje on godzinę z zegara. Odbierasz Kartę i jeśli wszystko jest w porządku jedziesz dalej. Jest to tak jakby czas startu do następnego etapu.
Na trasie rajdu możesz spotkać także PKP czyli Punkt Kontroli Przejazdu. Tam nie stoisz i nie czekasz na swój czas. Od razu podjeżdżasz do sędziego i podajesz mu Kartę Drogową. On wstemplowuje tam tzw. wizę i od razu ruszasz dalej.
Zabawa polega na przejechaniu przez wszystkie PKPy celem zebrania wiz oraz przez PKCe tak aby nie załapać karnych punktów za spóźnienia. Pamiętaj, że sędzia na PKCu nie przyjmuje żadnych tłumaczeń dlaczego się spóźniłeś. Nikogo nie obchodzi, że stałeś przed zamkniętym przejazdem kolejowym przez 15 min. Złapałeś spóźnienie i już. Jeśli już spóźniłeś się na PKC, to czas wpisany do Karty Drogowej jest nowym czasem startu do etapu i według niego wyliczasz godzinę wjazdu na następny PKC. Czyli jeśli spóźniłeś się na PKC 5min, a miałeś godzinę wjazdu 10.45, to sędzia wpisze Ci 10.50. Teraz od godziny 10.50 liczysz godzinę wjazdu na następny PKC.
Może zdarzyć się tak, że przed próbą ustawiła się kolejka. Czas powoli Wam się "kurczy" i na pewno nie zdążycie na PKC. Wtedy pilot idzie do sędziego na próbie i prosi o wpisanie tzw. neutralizacji. Sędzia wpisuje ją według własnego uznania. Będzie to realny czas oczekiwania na start do próby. Ten czas dolicza się do czasu przejazdu etapu. Czyli jeśli wystartowałeś o 10.00, czas przejazdu do PKC1 miał być 45min., dostałeś neutralizacje za czekanie przed próbą - 5min., to godzina o której wjedziesz na PKC1 to nie jest 10.45, a 10.50. Musisz dodać czas neutralizacji. Często spotykałem się z przypadkami, że sędziowie nie chcieli dawać neutralizacji, twierdząc, że nie ma czegoś takiego, albo zabronił tego Komandor. Bzdura! Jeśli ramowy regulamin KJS przewiduje neutralizacje to żaden sędzia ani Komandor nie może odmówić jej wpisania. Oczywiście nie otrzymasz neutralizacji jeśli przed próbą nie będzie kolejki. Z reguły czasy przejazdu między etapami są tak "duże", że nie ma potrzeby bać się o spóźnienia na PKCe. Nie ma także sensu gnanie z próby na próbę. Ale znam rajdy gdzie czasy przejazdu były tak "ciasne", że faktycznie rajd odbywał się także na "dojazdówkach". I pomimo śniegu i lodu na drodze trzeba było "iść dnem" gdzie się dało, a każde zabłądzenie było praktycznie nie odrobienia.

Wymagania techniczne dotyczące samochodu biorącego udział w KJS:

Każdy samochód zostanie poddany przed startem badaniu, którego celem jest ustalenie, czy samochód odpowiada warunkom bezpieczeństwa ruchu oraz zgodności z regulaminem i przynależności do klasy zadeklarowanej w zgłoszeniu. Samochód przedstawiony do badania musi być czysty zarówno na zewnątrz jak i wewnątrz oraz w komorze silnika. Kierowca obowiązany jest przedstawić wszystkie obowiązujące dokumenty (prawo jazdy, dowód rejestracyjny z ważnym badaniem technicznym, ubezpieczenie OCi NW) Organizator może zarządzić dodatkowe Badanie Kontrolne "BK-2", które odbywa się bezpośrednio po przybyciu zawodników na metę.

Słowniczek skrótów i pojęć wraz z opisami:

Klasa - podobnie jak w rajdach samochodowych samochody biorące udział są podzielone na tzw. klasy w zależności od pojemności silnika.

PKC - Punkt Kontroli Czasu, oznaczony tablicami żółtą z symbolem zegara, czerwoną z symbolem zegara i żółtą lub beżową z symbolem ukośnie przekreślonego okręgu. Pomiędzy żółtymi tablicami znajduje się tzw. strefa PKCu. Wjazd w taką strefę możliwy jest tylko o określonej godzinie. W strefie nie wolno cofać! Nie wolno także naprawiać samochodu. Załoga otrzymuje wpis godziny wjazdu w PKC do Karty Drogowej. Za każdą minutę wcześniejszego lub późniejszego wjazdu w PKC załoga otrzymuje punkty karne, których ilość dokładnie okreśkla regulamin rajdu.

PKP - Punkt Kontroli Przejazdu, jest po to aby każda z załóg przejechała po ściśle określonej trasie według Itinerera. Załoga otrzymuje tutaj tzw. wizę i od razu może jechać dalej.

Itinerer - schematyczny zapis trasy KJSu. W specjalnie przygotowanych rubrykach znajdują się symbole przedstawiające np. skrzyżowania, rozwidlenia dróg, oraz znaki lub obiekty znajdujące się przy drodze. Jednym słowem wszystko co może ułatwić nawigacje by poprawnie przejechać trasę rajdu. Podane są też odległości pomiędzy symbolami i czas przejazdu danego etapu.

Etap - odcinek trasy rajdu, pomiędzy Startem a PKC1, między PKC1 a PKC2, między PKC2 a Metą. Oczywiście PKCy może być znacznie więcej. Wtedy etap jest także pomiędzy PKCami.

Schematy prób - proste rysunki przedstawiające w sposób schematyczny poprawną trasę przejazdu danej próby. Należy zaznaczyć, że żaden rysunek nie oddaje wielkości próby i odległości ustawienia pachołków lub przeszkód terenowych w rzeczywistości. Za błędne przejechanie trasy próby sędzia wpisuje tzw.taryfę i jest ona liczona jako 150% czasu przejazdu najlepszego zawodnika w klasie na tej próbie.

Próba sportowa - oznaczona jako Sl, Szh, Ss. Rozgrywane na zamkniętych placach, parkingach, uliczkach. Polega na możliwie najszybszym przejechaniu jej trasy według schematu. Samochód na starcie ustawiasz przednimi kołami na linii. Na mecie zatrzymujesz tak aby linia znalazła się pomiędzy osiami samochodu. Te linie są umowne i wyznaczają je ustawione pachołki. "Przejechanie" mety to 5pkt. karnych doliczanych do czasu przejazdu próby. Za każdy potrącony pachołek, który przesunął się poza obrys jego podstawy dostajesz 2pkt. karne.